Sarmaşık hangi mevsimde olur ?

Sena

Global Mod
Global Mod
Sarmaşık Hangi Mevsimde Olur? Sonbaharda Çiçeklenir mi, Kışın Yapraklarını Döker mi?

Arkadaşlar, sarmaşık denildiğinde çoğumuzun aklına duvarları kaplayan yemyeşil yapraklar, bahçe çitlerine dolanan dallar ve ağaç gövdelerine tırmanan bitkiler geliyor. Ancak sarmaşığın hangi mevsimde yetiştiği, ne zaman çiçek açtığı veya en hızlı ne zaman büyüdüğü konusunda farklı bilgilerle karşılaşmak mümkün. Özellikle bahçesinde sarmaşık yetiştirmek isteyenler, balkonunu yeşillendirmeyi düşünenler ya da doğada gördüğü bir bitkinin sarmaşık olup olmadığını merak edenler için bu konu oldukça önemli.

Öncelikle şu ayrımı yapmak gerekiyor: Sarmaşık tek bir bitki türünün adı değildir. Farklı sarmaşık türlerinin büyüme, çiçeklenme ve yaprak dökme dönemleri birbirinden farklı olabilir. Türkiye'de yaygın olarak görülen duvar sarmaşığı (Hedera helix) üzerinden konuşursak, bu bitki yıl boyunca yeşil kalabilir, ilkbahar ve yaz aylarında yeni sürgünler oluşturabilir, çoğunlukla yaz sonu ile sonbaharda çiçek açabilir.

Yani sarmaşığın yalnızca tek bir mevsimde ortaya çıktığını söylemek doğru olmaz. Asıl mesele, hangi sarmaşık türünden ve bitkinin hangi gelişim döneminden bahsettiğimizdir.

1. Sarmaşık Hangi Mevsimde Yetişir?

Sarmaşık, türüne ve yetiştiği bölgenin iklimine bağlı olarak farklı mevsimlerde gelişim gösterir. Duvar sarmaşığı (Hedera helix), Türkiye'de özellikle nemli iklim bölgelerinde ve geniş yapraklı ormanlarda görülen, çok yıllık ve herdemyeşil bir bitkidir. Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi Kampüs Florası'nda yer alan botanik bilgilere göre bu türün gövdeleri uygun koşullarda 30 metreye kadar uzayabilir. Aynı kaynak, Türkiye'deki duvar sarmaşığının çiçeklenme zamanını ağustos ve eylül ayları olarak belirtir. ibuflora.ibu.edu.tr

Burada önemli bir ayrıntı var: Sarmaşığın yetişmesi ile çiçek açması aynı şey değildir.

- İlkbahar: Bitkinin yeni sürgünler oluşturması ve büyümesinin belirginleşmesi için uygun bir dönemdir.

- Yaz: Güneş, sıcaklık ve su koşullarına bağlı olarak dallar uzayabilir; bitki duvarları ve çitleri daha fazla kaplayabilir.

- Sonbahar: Duvar sarmaşığının çiçeklenme dönemidir. Özellikle yaz sonu ile sonbahar başında çiçekler görülebilir.

- Kış: Herdemyeşil türler yapraklarını koruyabilir. Çiçeklerden oluşan meyveler de türüne ve iklime bağlı olarak kış boyunca veya sonraki ilkbaharda olgunlaşabilir.

Dolayısıyla amacınız sarmaşığın yeşermesini görmekse ilkbahar ve yaz aylarını, çiçeklerini gözlemlemekse yaz sonu ve sonbaharı takip etmek daha mantıklıdır.

2. Sarmaşık İlkbaharda mı, Yazın mı Daha Hızlı Büyür?

Bu sorunun tek bir cevabı yoktur. Bitkinin türü, bulunduğu ortam, topraktaki nem ve aldığı ışık büyüme hızını etkiler. Bununla birlikte, duvar sarmaşığında ilkbahar yeni gelişimi gözlemlemek için uygun bir dönemdir.

İngiltere Kraliyet Bahçıvanlık Derneği (Royal Horticultural Society, RHS), sarmaşıkların gölgeye dayanıklı olduğunu ve uygun koşullarda güneşli alanlarda da yetişebildiğini belirtir. Aynı kurum, bitkinin suyun toprakta birikip kökleri havasız bıraktığı alanlardan kaçınılması gerektiğini vurgular. RHS Advice

Bunu günlük hayattan bir örnekle düşünelim: Bahçenizde kuzeye bakan bir duvarın dibine sarmaşık diktiniz. Toprak nemini koruyor, fakat su birikmiyor. İlkbaharda yeni yaprakların ve dalların oluştuğunu fark edebilirsiniz. Aynı bitkiyi çok sıcak, doğrudan güneş alan ve düzenli olarak kuruyan bir saksıda yetiştiriyorsanız gelişimi daha yavaş olabilir.

Bu örnek, yalnızca mevsime bakarak büyüme hızını tahmin etmenin neden yanıltıcı olduğunu gösteriyor.

Bahçesinde hızlı bir örtü oluşturmak isteyenler açısından asıl önemli konu, takvimden önce yetiştirme koşullarıdır. Balkonunda birkaç saksı sarmaşık yetiştiren biri içinse yaprakların sağlıklı kalması ve bitkinin bulunduğu alana uyum sağlaması daha önemli olabilir.

Siz sarmaşığı nerede yetiştiriyorsunuz: Bahçede, balkonda, evin içinde mi, yoksa bir duvarın önünde mi? Büyüme dönemini değerlendirirken bu ayrıntı gerçekten fark yaratır.

3. Sarmaşık Hangi Ayda Çiçek Açar?

Duvar sarmaşığının çiçeklenmesi için genel olarak yaz sonu ve sonbahar dönemine bakmak gerekir. Ancak aylar konusunda farklı kaynaklarda küçük farklılıklar görülmesi normaldir.

Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi Kampüs Florası, Hedera helix için ağustos-eylül dönemini verirken İngiltere'deki RHS sarmaşıkların çiçeklenmesini sonbaharın sonlarına yerleştirir. Kew Kraliyet Botanik Bahçeleri'nin bitki kayıtlarında da İngiltere'deki örnekler için eylül, ekim ve kasım ayları çiçeklenme dönemi olarak listelenir. ibuflora.ibu.edu.tr+2

Bu fark, sarmaşığın yalnızca bir ayda çiçek açtığı şeklinde düşünülmemesi gerektiğini gösterir. İklim, coğrafi konum, bitkinin olgunluğu ve yetişme koşulları çiçeklenme zamanını etkileyebilir.

Örneğin, Bolu'da yetişen bir duvar sarmaşığının ağustos veya eylül ayında çiçeklenmesi, İngiltere'deki bir örneğin ekim ayında çiçeklenmesiyle çelişmek zorunda değildir. İki bitki farklı çevre koşullarında yetişmektedir.

Bir başka önemli nokta da her sarmaşığın çiçek açmamasının normal olabilmesidir. RHS'nin yetiştirme rehberine göre sarmaşıkta gençlik ve erginlik olmak üzere iki farklı gelişim evresi bulunur. Bitki olgunlaştığında çiçeklenme özellikleri belirginleşir; bu geçiş çoğunlukla yaklaşık 10 yıllık yerleşik gelişimin ardından görülür. Bu süre kesin bir kural değildir, fakat sarmaşığın neden yıllarca yalnızca yaprak ve dal oluşturduğunu açıklamaya yardımcı olur. RHS Advice

Yani sarmaşığınız birkaç yıldır büyüdüğü hâlde çiçek açmıyorsa hemen bir sorun olduğunu düşünmeyin. Türünü, yaşını ve yetişme koşullarını birlikte değerlendirmek gerekir.

4. Sarmaşık Kışın Kurur mu, Yapraklarını Döker mi?

Özellikle sonbahar ve kış aylarında sarmaşığın durumunu merak edenler için en önemli ayrım, herdemyeşil türlerle yaprak döken sarılıcı bitkileri birbirinden ayırmaktır.

Duvar sarmaşığı, herdemyeşil bir türdür. Bunun anlamı, sonbahar geldiğinde bütün yapraklarını aynı anda döküp çıplak kalmamasıdır. Ancak herdemyeşil olmak, yaprakların sonsuza kadar bitkinin üzerinde kalacağı anlamına gelmez. Eski yapraklar zaman içinde dökülür ve yerlerine yeni yapraklar gelişebilir.

ABD Tarım Bakanlığı Orman Servisi'nin Hedera helix üzerine hazırladığı tür incelemesinde yaprakların yaklaşık üç ila dört yıl yaşayabildiği belirtilir. Bu bilgi, sarmaşığın neden kışın da yeşil göründüğünü anlamak açısından önemlidir. US Forest Service Research and Development

Burada bir yanlış anlaşılmayı da düzeltmek gerekiyor: Sarmaşığın kışın yeşil kalması, hiçbir koşulda zarar görmeyeceği anlamına gelmez. Aşırı soğuk, susuzluk, kötü drenaj veya yetiştirildiği yere uygun olmayan koşullar bitkinin yapraklarında bozulmaya yol açabilir.

Örneğin, kışın balkonunuzdaki sarmaşığın birkaç yaprağının sarardığını gördüğünüzde bunu hemen mevsimsel bir kuruma olarak yorumlamayın. Toprağın çok ıslak olup olmadığını, saksının drenaj deliklerini ve bitkinin soğuk rüzgâra ne ölçüde maruz kaldığını kontrol edin.

Pratik bir öneri: Kış aylarında sırf hava soğudu diye sarmaşığı sık sık sulamayın. Toprağın nemini kontrol edin ve suyun saksıda birikmesini önleyin. Sulama ihtiyacı, bitkinin bulunduğu ortam ve toprağın kuruma hızına göre belirlenmelidir.

5. Sarmaşık Ne Zaman Dikilir? İlkbahar mı, Sonbahar mı?

Sarmaşık yetiştirmek isteyenlerin sık sorduğu sorulardan biri de dikim zamanıdır. Çiçeklenme dönemini bilmek, dikim zamanını belirlemekle aynı şey değildir.

RHS'nin yetiştirme rehberinde sarmaşıklar için dikim zamanı yılın tamamı olarak belirtilir. Bununla birlikte bu genel bilgi, her iklimde ve her koşulda yılın her günü dikim yapmanın aynı sonucu vereceği anlamına gelmez. RHS Advice

Türkiye'de pratik açıdan şu ayrımı yapmak yararlıdır:

- İlkbahar dikimi: Bitkinin sıcak mevsim başlamadan önce köklenip yeni koşullara uyum sağlamasına fırsat verebilir.

- Yaz dikimi: Özellikle sıcak ve kurak bölgelerde toprağın nemini korumak ve bitkiyi aşırı sıcaklardan korumak daha fazla dikkat gerektirir.

- Sonbahar dikimi: Hava koşulları uygunsa değerlendirilebilir; ancak kışın sert geçtiği bölgelerde bitkinin köklenme ve soğuk koşullara uyum süreci göz önünde bulundurulmalıdır.

- Kış dikimi: Toprağın donduğu veya çok soğuk olduğu koşullarda açık alanda dikim yapmak uygun olmayabilir.

Burada önemli olan, dikim takvimini yaşadığınız bölgeye göre değerlendirmektir. İstanbul'un ılıman bir kıyı kesimiyle İç Anadolu'nun soğuk geçen bir bölgesini aynı kabul etmek doğru olmaz.

Bir diğer konu da dikim sonrasındaki bakım. Sarmaşığın köklenmesi için toprağın nemli kalması önemlidir; ancak sürekli suya doymuş toprak köklerin sağlığını olumsuz etkileyebilir. Bu nedenle yalnızca sulama miktarına değil, suyun topraktan uzaklaşabilmesine de dikkat edilmelidir.
 
Üst